Ernst Gombrich’in “Sanatın Öyküsü” (The Story of Art) kitabı, sanat tarihinin en bilinen ve en çok okunan eserlerinden biridir. Kitap, sanat tarihini oldukça anlaşılır bir dille ele alır ve hem akademik çevrelere hem de sanatla ilgilenen genel okuyucuya hitap eder.
“Sanatın Öyküsü”, tarih boyunca insanın sanatla ilişkisini ve sanatın gelişimini anlatan bir başyapıttır. Gombrich, okuyucuyu mağara resimlerinden başlayarak 20. yüzyıla kadar bir yolculuğa çıkarır. Sanatı sadece eserler üzerinden değil, onların yaratıldığı bağlam, dönem, kültür ve sanatçının amacı ile birlikte değerlendirir.
Sanat evrensel değildir; bir ihtiyaçtan doğar.
Sanat tarihinin “ilerleme” gibi değil, değişim gibi anlaşılması gerektiği.
Her sanat eseri, döneminin zihniyetini yansıtır.
İlk Sanat: Mağara Resimleri ve İlkel Sanat; Sanatın kökeni, insanın çevresiyle ilişkisini ve doğaya duyduğu hayranlığı ifade etmesiyle başlar. Gombrich, ilk sanatçıları “bilinçli ve yaratıcı bireyler” olarak tanımlar.
Antik Dünya: Mısır, Yunan, Roma; Mısır sanatı, düzenli ve kurallıdır; ölümsüzlük teması ön plandadır. Yunan sanatıyla birlikte “ideal güzellik” kavramı öne çıkar. Roma sanatı, mimari ve mühendislikte büyük ilerlemeler sunar.
Orta Çağ Sanatı; Din merkezlidir. Sanatın amacı Tanrı’yı yüceltmektir. İkonografi, freskler, vitraylar önemli yer tutar. Rönesans: Yeniden Doğuş; İnsan merkeze alınır. Perspektif, oran, anatomi bilgisi gelişir. Leonardo da Vinci, Michelangelo gibi isimlerle altın çağ yaşanır. Barok ve Rokoko; Barok: Duygusal, dramatik ve hareketli, Rokoko: Zarif, süslü, dekoratif.
19. Yüzyıl: Romantizm, Realizm, Empresyonizm; Sanatçı, bireyselliğini ön plana çıkarır. Monet, Manet, Van Gogh gibi isimlerle modern sanata geçiş başlar.
20. Yüzyıl ve Modern Sanat; Kübizm, Fütürizm, Sürrealizm, Soyut Sanat gibi pek çok yeni akım doğar. Sanat artık sadece nesneyi değil, sanatçının iç dünyasını da yansıtır.
Gombrich’in Yaklaşımı: Karmaşık teorilerden uzak durur, sade ve öğretici bir dil kullanır. “Sanat yoktur, sanatçılar vardır” sözüyle sanat tarihine insani bir bakış sunar. Okuyucunun gözlem yaparak düşünmesini teşvik eder.
Sanata ilgi duyan herkes için başlangıç kitabı.
Sanata başlangıç için ideal bir kitap diyebilrim. Görsel, heykel, mimari temalar yoğun. Tavsiye edilir.
Güzellik için geçerli olan ifade için de geçerlidir. Nitekim bir tabloyu bize sevdirten veya bizi ondan uzaklaştıran şey çoğu vakit bir figürün ifadesidir.
Apaçık gerçek şu ki, duygularımız görüş biçimimizi, daha çok da anılarımızı kendi renklerine boyar. Hepimiz, aynı yerin, ruh durumumuza göre nasıl değişik geldiğini denemişizdir.
Aslında, Sanat diye bir şey yoktur. Yalnızca sanatçılar vardır.
Sanat tarihini kronolojik bir sırayla anlatan, görsellerle zenginleştirilmiş ve akıcı bir dile sahip bir başyapıt olarak tanımlanıyor. Kitap, prehistorik dönemden modern sanata kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor ve 27 bölümden oluşuyor. Öyküleyici anlatımı sayesinde okuyucuyu yormayan ve merak uyandıran bir yapısı var. Bu özellikleriyle kitap, sanat tarihine yeni başlayanlar için ideal bir rehber olarak önerilir.